Ravi Shankar (92) overleden - legendarische sitarspeler en Beatles-inspiratie

De legendarische Indiase sitarspeler en componist Ravi Shankar is overleden. Shankar won drie Grammy’s en trad onder andere op op Woodstock in 1969. Onder anderen Beatle George Harrison liet zich inspireren door zijn muziek. Shankar werd 92 jaar oud. Shankar kwakkelde de laatste jaren met zijn gezondheid. Afgelopen donderdag werd hij nog geopereerd, laat zijn familie in een verklaring weten.

GEORGE HARRISON INTRODUCEERDE ‘ZIJN’ SITAR AAN DE WESTERSE MUZIEK
Shankar werd een icoon van de hippiemuziek van de jaren zestig omdat Beatle George Harrison zich door hem liet inspireren. Zijn invloed was te horen in meerdere nummers van de Fab Four, waarmee de Indiase klassieke muziek zijn intrede deed in de pop, rock en jazz. Harrison noemde Shankar ‘de peetvader van de wereldmuziek’.

Zijn samenwerking met Westerse muzikanten begon echter al eerder. In de jaren vijftig speelde hij met enkele grote muzikanten, zoals Yehudi Menuhin en jazzsaxofonist John Coltrane. Shankar trad al op in Europa en de VS, maar de brug tussen Westerse en Oosterse muziek bleef bestaan. “Het Amerikaanse publiek stond ervoor open, maar soms was er ook verwarring”, schreef Time Magazine in 1957 over een van zijn optredens.

Daar kwam verandering in toen Shankar bevriend raakte met George Harrison. De gitarist van The Beatles was gefascineerd door de sitar en besloot het instrument – op de Westerse manier gestemd – te bespelen voor het Beatles-liedje ‘Norwegian Wood’.

Daarna zocht Harrison Shankar op en waren ze wekenlang samen, eerst in Engeland en later in Kashmir en Californië. De Beatle kreeg het complexe instrument steeds meer onder de knie en nam het door Indiase muziek geïnspireerde ‘Within You Without You’ ermee op. Het belandde op het album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band.

SHANKAR WAS GEDISCIPLINEERD EN ZWOER DRUGS EN HIPPIEKLEDING AF
Het zorgde ervoor dat Shankars muziek steeds populairder werd en de Indiase klassieke muziek meer en meer gold als invloed voor de pop- en rockmuziek. Ook Shankar zelf werd steeds populairder: hij stond op het podium met de grootste muzikanten van die tijd. Op het Monterey Pop Festival in 1967 speelde hij een set van vier uur en in 1969 speelde hij op de openingsdag van Woodstock.

Hoewel hij inmiddels onderdeel was van die cultuur, was Shankar een gedisciplineerde muzikant die het gebruik van drugs en de rebellie van de hippiecultuur afzwoer. “Ik was geschokt dat iedereen zich zo flamboyant kleedde. Iedereen was stoned. Het was een nieuwe wereld voor me”, zei hij op het Monterey-festival tegen muziekblad Rolling Stone.

ZIJN CONCERT FOR BANGLADESH WAS EEN VOORBEELD VOOR MEER GROTE BENEFIETCONCERTEN
In 1971 – The Beatles waren inmiddels uit elkaar – greep de oorlog in Bangladesh Shankar aan. Hij wendde zich tot Harrison en stelde voor samen iets voor de miljoenen vluchtelingen te doen. Het tweetal organiseerde twee benefietconcerten in Madison Square Garden, waar ook Eric Clapton, Bob Dylan en Ringo Starr optraden.
Het concert en de bijbehorende LP en film brachten miljoenen dollars op en golden als inspiratie voor andere benefietconcerten, waaronder Live Aid in 1985.

DOCHTER NORAH JONES MAAKTE ZELF NAAM
In 1979 kreeg Shankar een dochter met de New Yorkse concertpromotor Sue Jones. Die dochter, Norah Jones, werd later zelf beroemd met onder meer haar succesvolle en goed ontvangen debuutalbum Come Away With Me (2002). Shankar kreeg twee jaar na Norah nog een dochter, Anoushka, dit keer met een van de muzikanten uit zijn band. Norah en haar vader raakten van elkaar vervreemd en in het decennium dat daarop volgde zagen ze elkaar niet. Met Anouskha speelde hij veel muziek en later tourden ze samen. Toen Norah in 2003 vijf Grammy awards won, was Anoushka Shankar genomineerd voor een eigen Grammy. Shankar won zelf drie Grammy’s. Voor de soundtrack van de film Gandhi (1982) kreeg hij een Oscarnominatie.

‘IK BEN HEM SLECHTS AAN HET STEMMEN’
Toch bleef zijn muziek soms een mysterie voor de Westerse luisteraar. Tijdens het Concert for Bangladesh in ‘71 werd er al luid geapplaudisseerd toen hij anderhalve minuut lang wat tokkelde op zijn sitar. “Als jullie het stemmen van mijn sitar al zo mooi vinden, hoop ik dat het spelen zelf nog meer aanslaat”, zei hij toen.



(Bron: geschreven door Peter Zantingh, NRC.nl)

Reacties